भारतीय माछाको अवैध आयातले स्थानीय माछापालक संकटमा

कैलाली — भारतसँगको खुला सिमानाका मार्फत अवैध रूपमा भित्रिने माछाका कारण कैलालीका स्थानीय माछापालक किसानहरू गम्भीर आर्थिक संकटमा परेका छन्। जिल्लामा उत्पादन हुने माछाले गुणस्तर र ताजापनमा उत्कृष्ट मानिए पनि, बजारमा सस्तो भारतीय माछासँगको प्रतिस्पर्धाले यसको मूल्य घटेको किसानहरूको गुनासो छ।

कैलाली गाउँपालिका–५, गोबरेका व्यावसायिक माछापालक सनोज चौधरीका अनुसार, स्थानीय उत्पादन भएको माछा थोकमा प्रतिकिलो रु २५० र फुटकरमा रु ३०० मा बिक्री हुँदै आएको छ। तर भारतबाट सिमानाकामार्फत भित्रिने माछा थोकमा रु २२० र फुटकरमा रु २८० मा बिक्री हुने भएकाले ग्राहकहरू सस्तो माछा रोज्ने गरेका छन्। "हामीले उत्पादन गरेका माछाको मूल्य भारतबाट ल्याइएका माछाभन्दा स्वाभाविक रूपमा उच्च पर्छ, तर गुणस्तर हेर्ने भन्दा पनि धेरै ग्राहकहरू मूल्यमा आकर्षित हुने भएकाले हामी घाटामा पर्न थाल्छौं," चौधरीले बताए।

चौधरीले तीनवटा पोखरीमा कमन कार्प, ग्रास, रहु र पङ्गासेस जातका माछा व्यावसायिक रूपमा पालन गर्दै आएका छन्। उनका अनुसार, उत्पादन राम्रो भए पनि अवैध आयातका कारण बिक्रीदर स्थिर रहँदा लगानी फिर्ता गर्न कठिन भइरहेको छ।

यसैगरी, धनगढी उपमहानगरपालिका–२ का माछापालक नरेश शाह पनि समान समस्याबाट पीडित छन्। लामो समयदेखि माछापालन गर्दै आएका शाह भन्छन्, "हामीले वर्षौँको अनुभव र मिहेनतका साथ उत्पादन गरिरहेका छौँ, तर अवैध रूपमा भित्रिने माछाले बजार बिगारिदिँदा लागतअनुसारको नाफा लिन नसक्ने अवस्था छ।"

स्थानीय किसानहरूले यस समस्याको मुख्य कारण सीमामा प्रभावकारी निगरानीको अभाव भएको बताएका छन्। उनीहरूले नेपाल–भारत सिमानाका नाकामा कडाइपूर्वक जाँच र नियन्त्रण गर्न सरकारसँग माग गरेका छन्। किसानहरूको भनाइमा, सीमामा सशक्त कारबाही नभएसम्म अवैध माछा भित्रिने क्रम रोकिँदैन र यसले स्थानीय माछा उद्योगलाई थप संकटमा पुर्‍याउनेछ।

स्थानीय कृषक संघका प्रतिनिधिहरूले पनि अवैध माछा आयातले मात्र नभई दीर्घकालीन रूपमा खाद्य सुरक्षा र स्वदेशी उत्पादनमा जनविश्वास कमजोर पार्ने खतरा रहेको चेतावनी दिएका छन्। उनीहरूका अनुसार, यदि तत्काल नियन्त्रणका उपायहरू लागू गरिएन भने कैलाली मात्र होइन, सुदूरपश्चिमका अन्य जिल्लामा समेत माछापालन व्यवसाय धराशायी हुन सक्छ।