फेवातालमा प्रदूषण र अतिक्रमणको बढ्दो जोखिम

काठमाडौँ — स्वदेशी र विदेशी पर्यटकको आकर्षणको केन्द्र रहँदै आएको फेवाताल पछिल्लो समय प्रदूषण र अतिक्रमणको चपेटामा परेको छ। पोखरा बजारबाट निस्कने फोहोर र ढल सीधै तालमा मिसाउँदा यसको सुन्दरतामाथि गम्भीर असर परेको छ।

यस समस्यालाई सम्बोधन गर्न सर्वोच्च अदालतले २०८० असार ४ गते तालको मापदण्ड ६५ मिटर कायम गरी अनाधिकृत संरचना हटाउन आदेश दिएको थियो। यसै अनुसार, पोखरा महानगरपालिकाको पहलमा तालको किनारामा १,०५५ वटा सीमास्तम्भ गाडिएको छ।

तर, अदालतले दिएको प्रदूषण नियन्त्रण र ताल पुरिने क्रम रोक्नेजस्ता महत्वपूर्ण आदेश भने अझै कार्यान्वयनमा आएको छैन। यसले संरक्षणकर्मीहरूलाई चिन्तित बनाएको छ।

फेवातालमा प्रदूषण बढ्नुको मुख्य कारण पोखरा बजारको फोहोर र ढल मात्र होइन, मुहान क्षेत्रबाट आउने गेग्र्यान र माटो पनि हो। यसले गर्दा ताल पुरिने क्रम तीव्र भएको छ।

विज्ञहरूका अनुसार, तालको जलाधार क्षेत्रमा हुने पहिरो, सिमसार क्षेत्रको विनाश र प्रदूषित हर्पन खोला जस्ता मुख्य पानीका स्रोतहरूले तालको क्षेत्रफल र गहिराई घटाउँदै लगेका छन्।

अदालतको आदेशले ताल संरक्षणको बाटो खोले पनि ६५ मिटर मापदण्डभित्र पर्ने घर र पर्यटकीय संरचनाको भविष्यबारे स्थानीय बासिन्दामा चिन्ता बढेको छ। पुस्तौँदेखि तालमा निर्भर जलारी समुदाय र अन्य स्थानीयहरूले आफ्नो थातथलो छोड्नुपर्ने हो कि भन्ने डर व्यक्त गरेका छन्।

मेयर धनराज आचार्यले भने अदालतको निर्णय अनुसार आवश्यक मुआब्जाको प्रक्रिया सुरु गरिने र स्थानीयसँग छलफल गरेर मात्र अगाडि बढ्ने बताएका छन्। यसले केही हदसम्म स्थानीयको चिन्ता कम गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।