Nepal UK
काठमाडौँ — यस दिन नेपालले आदरणीय साहित्यिक व्यक्तित्व, युवाकवि मोतीराम भट्टको १६० औँ जन्मजयन्ती मनाउँदैछ। उहाँको जीवन १९२३ साल (सन् १८६६) को कुशे औँसीदेखि १९५३ साल (सन् १८९६) मा उही दिनमा भएको उहाँको निधनसम्म, जम्मा ३० वर्षको मात्रै भए पनि, उहाँका योगदानहरूले नेपाली साहित्यको परिदृश्यमा अमिट छाप छोडेका छन्।
साहित्यका एक सच्चा अग्रदूत, भट्टका प्रयासहरू उहाँको युगको साहित्यिक चेतनालाई आकार दिन महत्त्वपूर्ण थिए। उहाँले नेपाली भाषालाई कलात्मक अभिव्यक्तिको सुन्दर माध्यमको रूपमा विकास गर्न गहिरो प्रभाव पारेका धेरै क्रान्तिकारी उपलब्धिहरूका लागि श्रेय पाउनुभएको छ। उहाँको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कार्य आदिकवि भानुभक्त आचार्यको विरासतलाई पुनर्जीवित गर्ने स्मारकीय कार्य थियो। भट्टले आचार्यको जीवनीमाथि 'भानुभक्तको जीवन चरित्र' शीर्षकमा अनुसन्धान गरी सङ्कलन गर्नुभयो, जसले गर्दा भावी पुस्ताका लागि कविलाई अमर बनाइयो। यो अद्वितीय प्रयासले नेपालका पहिलो महान् कविका कृतिहरू समयको गर्तमा हराउनबाट जोगिए।
जीवनीकारको भूमिकाभन्दा बाहिर, भट्ट एक दूरदर्शी व्यक्तित्व हुनुहुन्थ्यो जसले नेपाली साहित्यमा धेरै नवीनताहरू भित्र्याउनुभयो। उहाँले नेपाली साहित्यमा गजल विधाको परिचय गराउने पहिलो व्यक्तिको रूपमा सम्मान पाउनुभएको छ, जसले रोमान्टिक र चिन्तनशील पदहरूको नयाँ शैलीले यसको काव्य परम्परालाई समृद्ध बनायो।
यसबाहेक, भट्टको उद्यमशील भावनाले प्रकाशनमा क्रान्ति ल्यायो। उहाँलाई नेपालमा पहिलो पटक छापाखाना भित्र्याएकोमा व्यापक रूपमा श्रेय दिइन्छ। यो प्राविधिक प्रगति केवल एक व्यावसायिक उद्यम थिएन, तर परिवर्तनका लागि एक उत्प्रेरक थियो, जसले साहित्यिक कृतिहरूको व्यापक प्रसारलाई सक्षम बनायो र देशमा पत्रकारिताको जग बसाल्यो। यही प्रेस मार्फत भट्टले भानुभक्तको महाकाव्य 'रामायण' लाई १९४१ साल (सन् १८८४) मा प्रकाशित गर्नुभयो, जुन साहित्यलाई सर्वसाधारणमा पुर्याउने उहाँको समर्पणको प्रमाण हो।
नेपाल शिक्षा परिषद् र नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान लगायतका साहित्यिक सङ्घसंस्थाहरूले यस दिनको अवसरमा विभिन्न कार्यक्रमहरू र साहित्यिक छलफलहरू आयोजना गर्दैछन्, जसले एक यस्तो व्यक्तित्वको जीवन र स्थायी प्रभावलाई उत्सवका रूपमा मनाइरहेका छन् जसले उल्लेखनीय रूपमा छोटो समयमा नेपाली साहित्यिक अभिव्यक्तिको जगलाई नै रूपान्तरण गरिदिए।
